Frå vidda ved Haugastøl, gjennom det steinlagde landskapet ved Finse og ned dei ville svingane mot Flåm, slyngjer Rallarvegen seg som eit minne frå jarnbanebygginga tidleg på 1900-talet. I dag er han Noregs mest populære sykkelsti, ein kombinasjon av kulturhistorie, rå natur og fysisk utfalding som gjer turen til noko langt meir enn berre ein sykkeltur.
Rallarvegen vart opphavleg bygd som anleggsveg då Bergensbanen skulle reisast over Hardangervidda. Vegane vart brukte til å frakte stein, tømmer og utstyr opp i fjellet, og rallarar – dei hardføre arbeidarane som gav namn til ruta – sette sitt preg på både landskapet og historia. No er anleggsvegen eit levande kulturminne, der kvar sving og kvar bru fortel om slit, vilje og draumar om å binde aust og vest saman med jarnbane.
Dei fleste startar turen på Haugastøl, der sykkelutleige og overnatting gjer logistikken enkel. Herifrå ventar snaue fire mil opp mot Finse, den høgastliggande jarnbanestasjonen i landet. Landskapet opnar seg stadig meir – bjørkeskogen forsvinn, vidda tek over, og breane dukkar opp som kvite kjempene mot himmelen. Finse ligg på 1 222 meter over havet, og det er her kjensla av å sykle i høgfjellet verkeleg tek tak. Ein kan høyre toget som glid forbi på Bergensbanen, og tenkje på korleis anleggsarbeidarane streva med å meisle spor gjennom fjellet for meir enn hundre år sidan.
Vidare frå Finse går Rallarvegen inn i det mest spektakulære partiet. Ruta slyngjer seg langs vatn og elvar, forbi gamle arbeidsbrakker og steinmurar. Ned mot Myrdal og Kårdal blir terrenget brattare, og mange vel å gå dei mest utsette partia. Dei svingete kneikane nedover mot Flåmsdalen er blant dei mest fotograferte sykkelopplevingane i Noreg – ei blanding av svimlande utsikt, historiske murar og fossande vatn som brølar like ved sida av vegen.
Hele ruten – Grov oversikt over hele ruten. Den kan fint deles inn i flere etapper.
Foto © Hotel Finse 1222
Å sykle Rallarvegen er ikkje berre ei fysisk oppleving, men òg ei reise i tid. Gamle voktarbuer og stasjonsbygningar minner om livet langs banen, og fleire stader kan ein framleis sjå inskripsjonar og spor etter rallarar som budde og arbeidde i dette karrige landskapet. Mange av husa er i dag gjort om til turisthytter og serveringsstader, der varm suppe eller heimelaga vaflar gir ny energi før neste etappe.
For somme er målet sjølve fjorden. Nedstigninga mot Flåm tek syklisten frå høgfjell til fjordlandskap på få timar – ei dramatisk forvandling av omgjevnadene som få andre sykkelruter kan by på. Frå snøkledde toppar og kalde brevatn til grøne lier, fruktgardar og skip som ventar ved kaien, blir kontrasten så stor at det kjennest som ei ferd gjennom fleire klimasoner på ein dag.
Men Rallarvegen er meir enn berre ei naturoppleving. Han er òg eit møte med norsk kulturhistorie og ein påminning om kva menneskeleg vilje og slit kan skape. Ruta knyter saman aust og vest, fjell og fjord, fortid og notid. For mange er det nett denne kombinasjonen som gjer Rallarvegen unik: historia, naturen og syklinga flettast saman til ei heilskapleg oppleving.
Når ein til slutt set frå seg sykkelen, anten i Flåm eller på Myrdal, sit ein att med meir enn berre trøytte bein. Minnet av fossane, lyden av grusen under dekka og kjensla av å vere ein del av ei større historie følgjer med vidare. Rallarvegen er ikkje berre Noregs mest populære sykkelrute – han er eit symbol på korleis menneske og natur kan møtast, utfordre kvarandre og skape opplevingar som varer livet ut.
For mer informasjon sjekk ut sidene til Visit Norway.
Foto © haugastol.no